چهره تازه از چاوز

عكس‌هاي منتشره از باراك اوباما رئيس‌جمهوري آمريكا و هوگو چاوس رئيس‌جمهوري ضدآمريكايي ونزوئلا بار ديگر صحت اين گفته را در عرصه ديپلماسي به اثبات رساند كه «هر جا پاي منافع ملي در ميان باشد دوست و دشمن معناي خود را از دست مي‌دهد.»

آخرين سفر هوگو چاوس به ايران را احتمالاً همه به ياد دارند. رئيس‌جمهوري ونزوئلا در حالي وارد تهران شد كه فراموش نكرده بود «كاپشن احمدي‌نژادي» بپوشد و كراوات خود را پيش از پياده‌شدن در هواپيما بگذارد.

اما چاوس در حالي شنبه شب عكس‌هايش منتشر شد كه به همراه كت و شلوار شيك خود كراوات قرمز رنگي به گردن آويزان كرده بود و همزمان با فشردن دست‌هاي رئيس‌جمهوري آمريكا دست ديگرش را به روي سينه خود قرار داده بود تا مبادا از دايره ادب و مهمان‌نوازي حتي اندكي فاصله گيرد.

چاوس اينك به نيكي مي‌داند كه چگونه بايد دوست ايران باشد و همزمان ايالات متحده را فراموش نكند چرا كه مطمئناً منافع ملي ونزوئلا ايجاب مي‌كند وي اينگونه رفتار كند و مسلماً در اين راه خرده‌اي بر او وارد نيست.

كاندوليزا رايس وزير خارجه سابق آمريكا همانند هر سياستمدار پخته‌اي در طول تاريخ همواره تاكيد داشت: «آمريكا دوست و دشمن دائمي ندارد» زيرا در سياست دوست و دشمن دائمي معنايي ندارد.

اين سياستمداران هستند كه بايد به تناسب زمان دوست و دشمن را آنگونه كه منافع كشورشان ايجاب مي‌كند با كمترين هزينه و بيشترين فايده شناسايي كنند و برنامه‌هاي خود را مطابق با آن پيش برند.

طبيعي است در اين راه هرگونه هزينه اضافه از جيب مردم چه به لحاظ مادي و چه حيثيتي براي ايجاد رابطه ضررهاي غيرقابل جبراني خواهد داشت چنانكه عكس آن نيز صادق است.

سال‌هاست كه چراغ سبز و قرمزهاي متقابل اما بي‌حاصل ميان سياستمداران ايران و آمريكا ردوبدل مي‌شود و اينگونه كه روند پيش مي‌رود حاصل ملموس و جدي نيز در پي نخواهد داشت.

اگر تنها يك «بازي پينگ‌پونگ» كه به «ديپلماسي پينگ‌وينگ» شهره شد اختلافات دو كشور آمريكا و چين را به دست فراموشي سپرد و اين دو در حالي كه متحدان و دوستان خوبي نيستند منافع خود و ملت‌شان را در يكديگر مي‌جويند در ايران ده‌ها مسابقه ورزشي نيز نتوانسته چنين نقشي را ميان دو كشور بازي كند.

اگر تنها يك گفته «تغيير» موجب شده تا دشمني‌هاي ونزوئلا و آمريكا حداقل در ظاهر به فراموشي سپرده شود و طرفين براي رفع مشكلات به گفت‌وگو بپردازند در ايران نه تنها چنين نشده بلكه گپ و گفت‌هاي برخي مقامات سياسي با مقامات و مسوولان آمريكايي نيز به سرعت تكذيب مي‌شود.

معناي اين گفتار اين نيست كه كنار گذارشتن خصومت‌‌هاي ايران و ‌آمريكا حتماً براي ايران منافع دارد و چه بسا عكس آن نيز به گمان برخي كارشناسان صادق باشد. اما در اين نكته ترديدي نيست كه چراغ دادن‌هاي ممتد طرفين در حالي كه اراده اندك عملي را نيز با خود به همراه نداشته باشد منافع ملي كشور را نه تنها تامين نمي‌كند بلكه ممكن است آن را با مخاطراتي نيز روبه‌رو سازد.